Η ανάπτυξη δεν μπορεί να περνά από δρόμους του χθες
Στις συζητήσεις για την περιφερειακή ανάπτυξη γίνεται συχνά λόγος για επενδύσεις, τουρισμό, πρωτογενή παραγωγή, επιχειρηματικότητα και δημογραφική αναζωογόνηση της ελληνικής υπαίθρου. Ωστόσο, πριν από όλα αυτά, υπάρχει μία βασική προϋπόθεση: οι υποδομές. Χωρίς σύγχρονες και ασφαλείς υποδομές, καμία αναπτυξιακή στρατηγική δεν μπορεί να αποδώσει τα αναμενόμενα αποτελέσματα.
Στον Δήμο Ερυμάνθου, η Περιφερειακή Οδός Ε033, η πρώην Εθνική Οδός 111, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της πραγματικότητας. Πρόκειται για τον βασικό οδικό άξονα που συνδέει τα χωριά του Δήμου με την Πάτρα, το σημαντικότερο οικονομικό, διοικητικό και εκπαιδευτικό κέντρο της Δυτικής Ελλάδας. Δεν είναι υπερβολή να χαρακτηριστεί ως ο «ομφάλιος λώρος» του Δήμου Ερυμάνθου, καθώς μέσω αυτού εξυπηρετείται σχεδόν το σύνολο της οικονομικής και κοινωνικής δραστηριότητας της περιοχής.
Καθημερινά, από τον συγκεκριμένο δρόμο διέρχονται μαθητές, εργαζόμενοι, αγρότες, κτηνοτρόφοι, επαγγελματίες, ασθενοφόρα, πυροσβεστικά οχήματα, λεωφορεία και φορτηγά μεταφοράς προϊόντων. Είναι ο δρόμος που συνδέει τους κατοίκους με τις υπηρεσίες υγείας, την εκπαίδευση, τις δημόσιες υπηρεσίες, την αγορά εργασίας και την εμπορική δραστηριότητα της Πάτρας.
Παρά τη σημασία του, η κατάσταση σημαντικών τμημάτων του οδικού άξονα παραμένει για περισσότερο από τριάντα έτη προβληματική. Η εικόνα αυτή δημιουργεί εύλογα ερωτήματα σχετικά με τις προτεραιότητες του αναπτυξιακού σχεδιασμού σε περιφερειακό επίπεδο.
Δημογραφική συρρίκνωση και υποδομές
Η ελληνική ύπαιθρος βρίσκεται αντιμέτωπη με μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της σύγχρονης ιστορίας της: τη δημογραφική συρρίκνωση. Οι ορεινοί και ημιορεινοί δήμοι της χώρας καταγράφουν σταθερά μείωση πληθυσμού, γήρανση των κατοίκων και φυγή των νέων προς τα μεγάλα αστικά κέντρα.
Ο Δήμος Ερυμάνθου δεν αποτελεί εξαίρεση. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται σταδιακή μείωση του πληθυσμού, γεγονός που επηρεάζει την τοπική οικονομία, τη λειτουργία των σχολείων, τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων και συνολικά τη δυναμική της περιοχής.
Σε αυτό το περιβάλλον, η βελτίωση των υποδομών δεν είναι απλώς ένα τεχνικό έργο. Αποτελεί εργαλείο συγκράτησης του πληθυσμού και ενίσχυσης της τοπικής ανάπτυξης. Όσο δυσκολότερη γίνεται η καθημερινή πρόσβαση σε εργασία, εκπαίδευση και υπηρεσίες, τόσο αυξάνονται τα κίνητρα εγκατάλειψης της υπαίθρου.
Ο πρωτογενής τομέας χρειάζεται σύγχρονες μεταφορές
Ο Δήμος Ερυμάνθου διαθέτει έναν ιδιαίτερα ισχυρό πρωτογενή τομέα. Η κτηνοτροφία, η παραγωγή γαλακτοκομικών προϊόντων, η ελαιοπαραγωγή, η μελισσοκομία και οι αγροτικές καλλιέργειες αποτελούν βασικούς πυλώνες της τοπικής οικονομίας.
Σε μια εποχή όπου η ανταγωνιστικότητα των προϊόντων εξαρτάται ολοένα και περισσότερο από το κόστος μεταφοράς και τη γρήγορη πρόσβαση στις αγορές, η ποιότητα του οδικού δικτύου αποκτά καθοριστική σημασία.
Ένας δρόμος με ελλείψεις δεν αυξάνει μόνο τον κίνδυνο ατυχημάτων. Αυξάνει το λειτουργικό κόστος των επιχειρήσεων, επιβαρύνει τη συντήρηση των οχημάτων, καθυστερεί τις μεταφορές και μειώνει την ανταγωνιστικότητα των τοπικών προϊόντων.
Η ανάπτυξη του πρωτογενούς τομέα δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τις επιδοτήσεις ή τα επενδυτικά προγράμματα. Εξαρτάται και από το κατά πόσο το κράτος εξασφαλίζει βασικές υποδομές που επιτρέπουν στους παραγωγούς να εργάζονται και να μεταφέρουν τα προϊόντα τους με ασφάλεια και χαμηλότερο κόστος.
Τουρισμός και προσβασιμότητα
Τα τελευταία χρόνια γίνεται ολοένα μεγαλύτερη συζήτηση για την ανάπτυξη εναλλακτικών μορφών τουρισμού στην ενδοχώρα. Ο Δήμος Ερυμάνθου διαθέτει όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά που θα μπορούσαν να τον καταστήσουν ελκυστικό προορισμό.
Τα ελατοδάση και τα πευκοδάση της περιοχής, τα ποτάμια, οι τεχνητές λίμνες, τα ιστορικά μοναστήρια, οι τοπικές εκδηλώσεις και η αυθεντικότητα του φυσικού περιβάλλοντος συνθέτουν ένα σημαντικό αναπτυξιακό κεφάλαιο.
Κάθε χρόνο εκατοντάδες επισκέπτες κατευθύνονται προς τη Χαλανδρίτσα, τη Βουντούχλα, τη Μονή Αγίων Πάντων Βελιμαχίου, τη Μονή Νοτενών Σκιαδά και άλλους προορισμούς της περιοχής.
Ωστόσο, η εμπειρία έχει αποδείξει ότι κανένας τουριστικός προορισμός δεν μπορεί να αναπτυχθεί ουσιαστικά όταν η πρόσβαση παραμένει προβληματική. Ο σύγχρονος επισκέπτης αναζητά ασφάλεια, άνεση και εύκολη μετακίνηση. Η ποιότητα των υποδομών επηρεάζει άμεσα την επισκεψιμότητα και κατ’ επέκταση τα έσοδα της τοπικής οικονομίας.
Η αξιοποίηση των χρηματοδοτικών εργαλείων
Σήμερα, περισσότερο από κάθε άλλη περίοδο, υπάρχουν διαθέσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία για έργα υποδομών. Το ΕΣΠΑ 2021-2027, το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, τα Περιφερειακά Επιχειρησιακά Προγράμματα και διάφορα εθνικά αναπτυξιακά προγράμματα παρέχουν σημαντικές δυνατότητες χρηματοδότησης.
Οι πολίτες εύλογα αναρωτιούνται: εάν διατίθενται εκατομμύρια ευρώ για έργα ανάπτυξης, ενεργειακής μετάβασης, πολιτικής προστασίας και μεταφορών, γιατί να μην αποτελέσει προτεραιότητα ένας δρόμος που εξυπηρετεί καθημερινά εκτοντάδες ανθρώπους και στηρίζει την οικονομία μιας ολόκληρης περιοχής;
Το ερώτημα αυτό δεν έχει κομματικό χαρακτήρα. Αφορά τη λειτουργία του κράτους, της Περιφέρειας και της τοπικής αυτοδιοίκησης. Αφορά την ικανότητα σχεδιασμού, διεκδίκησης και υλοποίησης έργων που βελτιώνουν ουσιαστικά την καθημερινότητα των πολιτών.
Ζήτημα ανάπτυξης, ασφάλειας και δικαιοσύνης
Οι κάτοικοι της ελληνικής περιφέρειας δεν ζητούν προνόμια. Ζητούν ίσες ευκαιρίες ανάπτυξης και ποιότητας ζωής.
Οι προηγούμενες γενιές του Ερυμάνθου δημιούργησαν, παρήγαγαν, κράτησαν ζωντανή την ύπαιθρο και συνέβαλαν καθοριστικά στην οικονομική πρόοδο της χώρας. Σήμερα, η περιοχή εξακολουθεί να διαθέτει ανθρώπινο δυναμικό, παραγωγική βάση και σημαντικές αναπτυξιακές δυνατότητες.
Για να αξιοποιηθούν όμως αυτά τα πλεονεκτήματα, απαιτούνται υποδομές αντάξιες των αναγκών του 21ου αιώνα.
Η αναβάθμιση της Περιφερειακής Οδού Ε033 δεν αποτελεί απλώς ένα τεχνικό έργο οδοποιίας. Αποτελεί επένδυση στην ασφάλεια, στην τοπική οικονομία, στον τουρισμό, στον πρωτογενή τομέα και κυρίως στο μέλλον του Δήμου Ερυμάνθου.
Το πραγματικό ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν αξίζει να βελτιωθεί ο δρόμος.
Το ερώτημα είναι πόσο ακόμη μπορεί να περιμένει ένας ολόκληρος τόπος και η κάθε είδους διαμαρτυρία, είναι όχι μόνο εύλογη αλλά επιβεβλημένη, μετά από τόσα χρόνια ‘’έλλειψης βελτιώσεων.
Γεώργιος Ι. Γκόλφης
Λογιστής Α΄ Τάξης – Οικονομολόγος