Tην επιτακτική ανάγκη για τη δημιουργία ενός πιο προστατευμένου διαδικτυακού περιβάλλοντος για τους ανηλίκους, το οποίο θα συνδυάζει τον καθορισμό κανόνων για τα κοινωνικά δίκτυα με την καλλιέργεια της κριτικής σκέψης και των γλωσσικών δεξιοτήτων, υπογραμμίζει ο υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ και κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, μέσω άρθρου του στο «Liberal». Με αφορμή τη νομική αντιπαράθεση στις ΗΠΑ, όπου 29 πολιτείες στρέφονται κατά της Meta υποστηρίζοντας ότι το Facebook και το Instagram έχουν σχεδιαστεί με τρόπο που προκαλεί εθισμό στους νέους –ισχυρισμοί τους οποίους η εταιρεία απορρίπτει– ο κ. Μαρινάκης θίγει το κρίσιμο ζήτημα της ευθύνης που φέρουν οι ψηφιακοί κολοσσοί.
Ψηφιακές προκλήσεις και εκπαιδευτική πραγματικότητα
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος αναδεικνύει προβληματισμούς σχετικά με την επίδραση της τεχνολογίας στη γνωστική λειτουργία των παιδιών, παραθέτοντας το παράδειγμα ενός εκπαιδευτικού στο Τέξας, ο οποίος διαπίστωσε τη δυσκολία μαθητών τελειόφοιτης τάξης να φέρουν εις πέρας μια απλή γραπτή εργασία. Η αδυναμία συγκέντρωσης και δομημένης σκέψης συνδέεται άμεσα με ένα περιβάλλον που απαιτεί διαρκώς την προσοχή τους. Σύμφωνα με τον ίδιο, ο στόχος δεν είναι ο φόβος ή η παθητικότητα, αλλά η εγκαθίδρυση ορίων που θα θωρακίζουν τα παιδιά χωρίς να τα αποκόπτουν από την ψηφιακή εποχή.
Ελληνικές πρωτοβουλίες και ευρωπαϊκή προοπτική
Στο πλαίσιο των προτάσεων της ελληνικής κυβέρνησης, προβλέπεται η εφαρμογή ορίου ηλικίας 15 ετών για τη χρήση μέσων κοινωνικής δικτύωσης από την 1η Ιανουαρίου 2027, με τις πλατφόρμες να επωμίζονται την ευθύνη για την επαλήθευση της ηλικίας των χρηστών. Ο κ. Μαρινάκης επισημαίνει ότι η πρόταση για μια κοινή ευρωπαϊκή ψηφιακή ενηλικίωση έχει ήδη κερδίσει την υποστήριξη 13 κρατών-μελών, καθώς ένα ζήτημα με παγκόσμια διάσταση δεν μπορεί να επιλυθεί μεμονωμένα από κάθε χώρα.
Εκπαίδευση και κριτική σκέψη
Πέρα από το ηλικιακό όριο, η συζήτηση επεκτείνεται στη σχέση των παιδιών με τη μάθηση και τη γλώσσα. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος αναφέρει το παράδειγμα της Σουηδίας, η οποία, μετά από μια περίοδο έντονης ψηφιοποίησης, επιστρέφει στο έντυπο βιβλίο, μειώνοντας τον χρόνο μπροστά στις οθόνες και περιορίζοντας τα κινητά στα σχολεία. Παράλληλα, στην Ελλάδα υλοποιείται το πρόγραμμα «Καλλιεργώντας Κριτικούς Αναγνώστες» σε συνεργασία με το υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού και το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Το πρόγραμμα αυτό, που απευθύνεται σε εφήβους 12 έως 18 ετών, στοχεύει στην ενίσχυση της κριτικής ικανότητας απέναντι στα fake news.
«Ένα παιδί που δεν μπορεί να οργανώσει τη σκέψη του, δυσκολεύεται και να υπερασπιστεί την κρίση του»
Η διαρκής έκθεση σε αποσπασματική και αλγοριθμικά επιλεγμένη πληροφορία καθιστά τα παιδιά πιο ευάλωτα στη χειραγώγηση.
Ταυτοποίηση και ασφάλεια στο διαδίκτυο
Σχετικά με την πρότασή του για την ταυτοποίηση των χρηστών, ο κ. Μαρινάκης διευκρινίζει ότι δεν αποσκοπεί στον περιορισμό της ελευθερίας έκφρασης ή της πολιτικής κριτικής. Αντιθέτως, τονίζει ότι η ανωνυμία δεν πρέπει να σημαίνει ατιμωρησία. Η πρόταση προβλέπει ότι η ταυτότητα του χρήστη θα αποκαλύπτεται μόνο μέσω θεσμικών διαδικασιών και κατόπιν δικαστικής εντολής, σε περιπτώσεις σοβαρών παρανομιών.
Καταλήγοντας, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος υπογραμμίζει πως η τεχνολογία είναι ένα χρήσιμο εργαλείο που δεν πρέπει να αντικαθιστά τη σκέψη. «Το ζητούμενο δεν είναι να κρατήσουμε τα παιδιά μακριά από την ψηφιακή εποχή. Είναι να τα βοηθήσουμε να μπουν σε αυτήν με γερές βάσεις», αναφέρει χαρακτηριστικά. «Ένα παιδί που ξέρει να σκέφτεται, να διαβάζει και να γράφει, δεν είναι απλώς καλύτερα προστατευμένο στο διαδίκτυο. Είναι καλύτερα προετοιμασμένο για τη ζωή», καταλήγει ο κ. Μαρινάκης.